Animalien ekoizpena

EBko berotegi-efektuko gasen isurketen % 10,3 nekazaritzak eragiten ditu, eta isurketa horien ia % 70 animalien ekoizpenaren sektoreri dagozkio. Gainera, nekazaritzako lurren % 68 animalien ekoizpenerako erabiltzen da.

Baserritik Mahaira Estrategiak elikagai-sistemaren iraunkortasuna lortzeko jarduteko funtsezko puntuak ezarri nahi ditu, besteak beste, honako hauek:

Mikrobioen aurkako erresistentziak (MAE, gazteleraz RAM)

Ustiategi monobarietaletan eta espezie hautatuetan oinarritzen diren ekoizpen-eredu intentsiboetan produktu antifungikoen eta antibiralen gehiegizko erabilerak, hautapen-presio handia eragiten du mikroorganismo patogenoekiko, ondorioz, erresistentzien agerpena ahalbidetuz.

Mundu mailan MAEk eragindako hilkortasuna urtean 700.000 heriotza ingurukoa dela uste da: 25.000 Europan (33.000 Europako Esparru Ekonomikoan)  eta 2.500 Espainian.

Mikrobioen aurkakoak substantzia kimiko naturalak, erdi-sintetikoak edo sintetikoak dira, gizaki, animalia eta landareen gaixotasunak tratatu, kontrolatu eta prebenitzeko eta erabiltzen dira. Gai dira infekzioak sortzen dituzten mikroorganismoak hil edo horien hazkuntza geldiarazteko. Hona hemen nola erabiltzen diren:

  • Sendagai farmazeutikoak,hauek sortutako infekzioak tratatzeko:
    • Bakterioak-Antibiotikoak
    • Birusa-Antibirikoak
    • Parasitoak-Parasitoen kontrakoak
  • Produktu kimikoak, hala nola:
    • Antiseptikoak
    • Desinfektatzaileak
    • Kontserbagarriak zaintza pertsonaleko produktuetan
    • Esterilizatzaileak

Mikrobioen aurkakoak gehiegi eta/edo oker erabiltzea gizakien osasunean, elikagaiak ekoiztean, animalietan eta nekazaritzan. Horiengatik hautatu dira mikrobioen aurkakoekiko populazio erresistenteak, eta gaur egun gorantz doaz.

"Farm to Fork" 2030 helburua

Antimikrobianoen salmentak % 50 murriztea baserriko eta akuikulturako animalientzat.

"Farm to Fork" aurreikusitako ekintzak

2022ko urtarrilaren 28an: Albaitaritzako sendagaiei buruzko 2019/6 (EB) Erregelamendua eta pentsu sendagarriak fabrikatzeari, merkaturatzeari eta erabiltzeari buruzko 2019/4 (EB) Erregelamendua indarrean sartzea.

MAEak mehatxu bat dira medikuntza modernoaren mamirako eta gaixotasun infekziosoen mehatxu iraunkorraren aurrean munduko osasun publikoaren erantzun eraginkorraren jasangarritasunerako, heriotza-tasa txikia duten infekzio arruntak oso larri bihur baitaitezke.

RAM_tabla_fuente_eus

Munduan oso azkar zabaltzen ari dira bakterio multi-erresistenteak eta pan-erresistenteak, eta mikrobioen aurkako produktu arruntekin (adibidez antibiotikoak) trata ezin daitezkeen infekzioak sortzen dituzte. Horrenbestez, heriotza-tasa eta erikortasuna gehitzeaz gain, gaur-egungo prozedura mediko arruntak ezin izango dira arrisku gutxirekin gauzatu, hala nola ebakuntza kirurgiko zehatzak (zesareak, kimioterapia, organo-trasplantea…).

Mikrobioen aurkakoak gizakiaren osasunean, animalia-osasunean eta elikagaiak ekoiztean sistematikoki gaizki edo gehiegiz erabili direlako nazio guztiak osasun-arrisku handian daude.

Albaitaritzako sendagaiei eta sendagai-pentsuei buruzko Erregelamendu berriek hainbat neurri ezartzen dituzte helburu horretan laguntzeko eta «Osasun bat» planteamendua sustatzeko («One Health»).

Ekoizopen Ekologikoa

Elikagai ekologikoen merkatuak gora egiten jarraitzen du, kontsumitzaileek gero eta gehiago aitortzen baitute haien balioa, eta beharrezkoa da nekazaritza ekologikoa sustatzen jarraitzea. Biodibertsitatean eragin positiboa du, enplegua sortzen du eta nekazari gazteak erakartzen ditu.

Nekazaritza ekologikora bideratutako azalera ia % 66 handitu da azken 10 urteetan, 2010eko 8,3 milioi hektareatik 2019ko 13,8 milioi hektareara. Gaur egun, EBko «nekazaritzarako azalera erabiliaren» % 8,5 da .

"Farm to Fork" 2030 helburua

EBko nekazaritza-lurren %25, gutxienez, nekazaritza ekologikoan aritzea lortzea.

"Farm to Fork" aurreikusitako ekintzak

Sektore ekologikoari zuzendutako ekintza-plana, produktu ekologikoen eskaintza eta eskaria sustatzeko.

Europako Itun Berdearen esparruaren barneko «Baserritik Mahaira» Estrategiak eta Biodibertsitatearen inguruko Estrategiak aurreikusten dute 2030ean EBko nekazaritza-lurren % 25 ekoizpen ekologikokoa izango direla. Horrela, nekazaritzako elikagaien sistemaren iraunkortasuna hobetuko da eta biodibertsitatearen galera ekidingo da. Xede hori betetzeko, Batzordeak «Ekoizpen Ekologikoa Garatzeko Ekintza-plan» berria argitaratu zuen martxoaren 24an.

Animalien ongizatea

Animalien ongizate handiagoak animalien osasuna eta elikagaien kalitatea hobetzen ditu, medikazioaren beharra murrizten du eta biodibertsitatea zaintzen lagun dezake. 

Europan, egunero 10 milioi oilasko eta milioi bat ardi, zaldi, behi eta txerri hiltzen dira.

"Farm to Fork" 2030

Legeria egokitzea, murriztea edo sinplifikatzea, ezagutza zientifikoaren errealitatearen eta herritarren itxaropenen arabera.

"Farm to Fork" aurreikusitako ekintzak

2023: Animalien ongizatearen arloan indarrean dagoen legeria berrikusteko proposamena, animaliak garraiatzea eta hiltzea barne.

Animalien ekoizpenak ingurumenean eta kliman duen eragina murrizten laguntzeko, inportazioen bidez karbono-ihesak saihesteko eta abeltzaintza iraunkorrago baterako trantsizioa bultzatzeko, Batzordeak pentsuentzako gehigarri jasangarri eta berritzaileak merkaturatzea erraztuko du. Batzordeak animalien ongizatea etiketatzeko aukerak ere aztertuko ditu, balioa elikadura-katearen bidez hobeto transmititzeko.

Akuikultura

Europako Batzordeak jarraibide estrategiko batzuk ezarri ditu akuikultura jasangarriagoa eta lehiakorragoa lortzeko, Europako Itun Berdearen helburuekin bat. Jarraibide horien helburu nagusiak honako hauek dira:

  • EBko akuikultura-sektorearen erresilientzia eta lehiakortasuna garatzea.
  • EBko akuikultura-sektorearen parte-hartzea bermatzea trantsizio ekologikoan.
  • Gizartearen onarpena sustatzea eta kontsumitzaileek EBko akuikulturako jarduerei eta produktuei buruz duten informazioa hobetzea.
  • EBko akuikultura-sektorean ezagutza eta berrikuntza areagotzea.

EBko akuikulturaren iraunkortasuna, lehiakortasuna eta erresilientzia sustatzeko lanean jarraitu behar duten 13 esparru identifikatzen dituzte jarraibide estrategikoek. Gidalerroek gomendio espezifikoak ematen dituzte eta ekintza zehatzak proposatzen dituzte.

"Farm to Fork" 2030 helburua

Akuikultura ekologikoa nabarmen handitzea.

"Farm to Fork" aurreikusitako ekintzak

Itsasoko eta Arrantzako Europako Funtsa, 1.000 milioi eurotik gorakoa, itsasoko elikagaien akuikultura iraunkorrerako.

Estatu kideen akuikulturaren garapen jasangarrirako egitasmoentan,  EBko gidak bere barne hartzea.

Arrantza

Arrantza Politika Bateratua (APB, gazteleraz PPC)

2013ko azken erreformarekin, arrantza-politika erkidea da lehen esparru juridiko orokorra, honako hauek biltzen dituena:

  • Arrantzaren ingurumen-, ekonomia- eta gizarte-dimentsioei arreta eskaintzea.
  • Kudeatutako populazio guztientzat 2020rako errendimendu jasangarririk handiena duten arrain-populazioen kudeaketa.
  • 2019an lehorreratzeko betebeharra pixkanaka sartzea.
  • Itsas arro desberdinetan arrantza kudeatzeko urte anitzeko planak (MAP) aplikatzen jarraitzea.
  • Eskualdekatzea, kudeaketa-interesa duten EBko herrialdeei neurri zehatzak proposatu ahal izateko. Batzordeak neurri horiek eskuordetze- edo betearazpen-egintza gisa har ditzake, eta EBko Zuzenbidera eraman.
  • EBko herrialde bakoitzeko flotaren gehieneko gaitasun-mugak, EBko herrialdeek arrantza-gaitasunaren eta arrantza-aukeren arteko oreka egonkorra eta iraunkorra bermatzeko duten betebeharrarekin batera.

"Farm to Fork" 2030 helburua

Arrain-populazioak maila jasangarrietan kokatzea lortzea.

"Farm to Fork" aurreikusitako ekintzak

Arrantza Politika Bateratua (APB, gazteleraz PPC) tresna nagusia jarraitzen izatea.

Iruzurraren aurkako borroka areagotzea trazabilitate-sistema hobetu baten bidez.

EBko Algei buruzko Estrategia onartzea.

EBk zenbait arau ditu, gaur eta etorkizunean, EBko arrain-populazioen ustiapen iraunkorra bermatzeko. Honako eremu hauetan biltzen dira:

Arrantza-aparailuak

Itsas zaborretan dauden arrantza-aparailu abandonatuak eta galduak, itsasoetan aurkitzen diren plastikoen kantitate haundia osatzen dute. Honek, agerian uzten du egungo araudietan ezarritako legezko baldintzek ez dutela pizgarri nahikorik eskaintzen arrantza-aparailu horiek lurrera itzultzeko, jaso eta tratatzeko.

EBko itsas hondakinen % 80 plastikoak dira. Horietatik, % 27 arrantza-aparailuak dira, eta % 50 erabilera bakarreko plastikoak.

Europar Batasunean itsas plastikoen hondakinen presentzia murrizteko helburuarekin, 2019ko ekainaren 5ean, Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2019/904 (EB) Zuzentaraua argitaratu zen, plastikozko produktu jakin batzuek ingurumenean duten eragina murrizteari buruzkoa. Direktiba erabilera bakarreko plastikoen araudiagatik ezagunagoa bada ere, arrantza-aparailuei zehazki eragiten dieten jarraibideak ere biltzen ditu.

Arrantza-aparailuen plastikozko osagaiek birziklatzeko ahalmen handia dutenez, Zuzentarauak ezartzen du plastikoa duten arrantza-aparailuen ekoizleek beren produktuen hondakinak bereizita bildu, garraiatu eta tratatzeagatik ordaindu beharko dutela, bereziki birziklatzeagatik eta sentsibilizazio-neurriengatik.

Laburbilduz, EEMMek Ekoizlearen Erantzukizun Zabaldua sartu behar dute, hau da, kutsatzen duenak ordaintzen duela dioen printzipioaren arabera jokatzea*. Gainera, EBko herrialdeek urteko gutxieneko bilketa-tasa nazionalak ezarri behar dituzte birziklatzeko, nahitaezko bilketa-helburuak ezartzeko.

* Proportzionaltasun-printzipioa dela eta, arrantzaleak eta plastikoa duten arrantza-aparailuen artisauak ez dira ekoizletzat hartu behar, eta ez dute ekoizlearen erantzukizun zabalduari dagokion betebeharren ardura.

219/904 (EB) Zuzentarauan aurreikusitako ekintzak

2024ko abenduaren 31: Birziklatzeko plastikoa duten arrantza-aparailuen hondakinak biltzeko urteko gutxieneko tasa nazional bat ezartzea, Batasunaren eskalako bilketarako helburu kuantitatibo lotesleak ezartzeko.

Azken berriak

Eguneratze data: